در تجارت بینالملل، حملونقل کالا نقشی حیاتی ایفا میکند و آشنایی با مفاهیم کلیدی مانند کریر (حامل بار) و فورواردر (نماینده حمل) ضروری است. با وجود آنکه هر دو در جابهجایی کالا نقش دارند، فعالیتها، مسئولیتها، خدمات و جایگاه آنها در زنجیره لجستیک متفاوت است. درک این تفاوتها برای انتخاب شریک مناسب در حمل بار، امری حیاتی برای صاحبان کالا و فعالان تجاری محسوب میشود. این مقاله به بررسی و تبیین تمایزهای اساسی بین کریر و فورواردر میپردازد.
کریر چیست؟
در واقع کریر، حامل یا متصدی حملی است که وظیفه حمل و نقل فیزیکی کالا را برعهده میگیرد. این حامل میتواند دارای شخصیت حقوقی یا حقیقی باشد و در قوانین مختلف از آن نام برده شده است. شرکتهای کشتیرانی، هواپیمایی، ریلی و جادهای زیادی وجود دارند که به شکل کریری فعالیت میکنند. در واقع این شرکتها دارای وسایل حمل و نقلی بوده و با شخص یا شرکت فرستنده کالا قرارداد امضا میکنند. بنابراین مسئولیت همه چیز بر عهده این شرکتها خواهد بود.
مسئولیت و اختیارات چنین شرکتهایی در قوانین داخلی کشور و همچنین قوانین بینالمللی و کنوانسیونهای مختلف تا حدودی پیشبینی شده است.
فورواردر چیست؟
فورواردر شرکت یا فردی است که بین شرکتهای حمل و نقل و مشتریان ارتباط برقرار میکند. به عبارت دیگر، فورواردرها بهعنوان واسطه بین فرستنده و حملکننده کالا عمل میکنند. این شرکتها یا افراد فرایند حمل و نقل را مدیریت میکنند تا کار برای فرستنده و شرکتهای حمل و نقل راحتتر شود.
احتمالاً تا اینجا متوجه مفهوم فورواردر و کریر شدهاید. کریرها بر حمل و نقل تمرکز میکنند، اما فورواردرها کل فرایند حمل و نقل را زیر نظر دارند و خدمات اضافی مانند کمک در امور اداری و انبارداری را ارائه میدهند.
مقایسه وظایف کریر و فورواردر
در ادامه مطلب قصد داریم به این موضوع اشاره کنیم که وظیفه یک شخص کریر چیست و چه مواردی را باید در طول پروسه حمل رعایت کند.
وظایف کریر
- این اشخاص باید درباره قوانین مختلف کشورهایی که در مسیر تردد کامیونها و ماشینهای سنگین قرار دارند، اطلاعات کافی داشته باشند و آن را به رانندگان انتقال دهند
- بر اساس دستورالعملهایی که وجود دارد، باید رانندگان را جهت اجرای درست حمل و نقل بینالمللی آموزش دهند
- قبول تمامی مسئولیتهایی که در کنوانسیون TIR ذکر شده
- این اشخاص باید در انتخاب رانندهها و سایر عوامل دخیل در حمل و نقل دقت کافی داشته باشند و در صورت بروز هرگونه تخلفی، با سازمانها و موسسات مربوطه همکاری لازم را به منظور برخورد قانونی داشته باشند
- پرداخت کرایه راننده و هزینههای حمل و حقوق توقف
- بر اساس مواردی که در کنوانسون CMR ذکر شده، مسئولیت اتفاقاتی مانند مفقود شدن، تاخیر و خسارت بر عهده اشخاص کریر بوده و باید غرامت آن پرداخت شود
- رعایت تمام قوانین و دستورالعملهای ارائه شده از طرف مراجع معتبر و قانونی
- صدور بارنامه
- انعقاد قرارداد با مشتریان
- بارگیری کالا در مبدا و نظارت کامل بر چگونگی انجام آن
- تهیه و ارائه ضمانت برای تمامی اسنادی که در پروسه حمل کالا مورد نیاز است مانند بیمه نامه
همانطور که مشاهده کردید، با انواع وظایف و مسئولیتهایی که اشخاص کریر باید برعهده بگیرند آشنا شدیم. حال برای درک بهتر، قصد داریم به وظایف فورواردرها اشاره کنیم. البته تعدادی از این وظایف، یکسان هستند اما تفاوتهای زیادی نیز قابل مشاهده است.
وظایف فورواردی
- دریافت اطلاعات از مشتریان برای صدور پروفرما و بارنامه
- انعقاد قرارداد حمل با صاحب آن
- صدور بارنامه و تهیه اسناد و مدارک مورد نیاز برای حمل
- نظارت بر چگونگی بارگیری کالا
- انجام تمامی امور مربوط به ترخیص کالا از گمرک
- تهیه بیمه نامه باربری
- صدور راهنامه
- انجام کلیه امور مربوط به انبارداری در کشور مبدا
- انعقاد قرارداد با شرکتهای حمل و نقل کریری
- دریافت بارنامه از شرکتهای کریری
- اطلاعرسانی به مشتریان در خصوص وضعیت کالا
- اطلاعرسانی کامل به مشتری در خصوص چگونگی حمل کالا
- دریافت مجوزهای لازم جهت ورود کانتینرها به کشور
- بر عهده گرفتن مسئولیت مدنی مفاد قرارداد
- تهیه اسناد و مدارک مورد نیاز مثل کارنه دو پاساژ، کارنه تیر، دوزولا، ویزا، گواهی قبولی
- تحویل کالا به مقصد در محلهایی که مشخص شدهاند
- تخلیه بار و نظارت کامل بر آن
تفاوت های میان کریر و فورواردر
هنگام مقایسه شرکتهای فورواردر و کریر خواهید دید که هردو، کالا را از مبدأ به مقصد حمل میرسانند، اما نقشهای متفاوتی در صنعت لجستیک دارند. همین نقشهاست که تفاوت واقعی بین کریرها و فورواردرها را مشخص میکند.
کریرها مسئولیت حمل بار را بر عهده دارند. آنها از وسایل نقلیه شخصی شرکت خود استفاده میکنند و ممکن است در انواع مختلف حمل و نقل هوایی بین المللی، حمل و نقل ریلی و زمینی و… تخصص داشته باشند. بااینحال، خدمات اضافی مانند انبارداری یا خدمات ترخیص کالا از گمرک را ارائه نمیدهند.
فورواردر اما کل فرایند حمل و نقل، ازجمله انتخاب روش حمل و نقل، اسناد و مدارک، انبارداری و هماهنگی برای ارسال همزمان کالاهای چندین مشتری را سازماندهی میکند. فورواردرها معمولاً خودشان وسیله نقلیه ندارند، به همین دلیل با شرکتهای کریر کار میکنند.
حقوق شرکتهای کریری
در صورتی که شرکتهای کریری تعهدات خود را به درستی اجرا کنند، حقوقی خواهند داشت که در ادامه مطلب به آن اشاره میکنیم.
- در صورتی که حوادث و اتفاقات پیشبینی نشده و خارج از حیطه اختیارات کریر، موجب ایجاد اخلال در اجرای تعهد شود، نیازی نیست که کریر غرامتی بابت آن پرداخت کند
- در صورتی که فرستنده درباره کیفیت و کمیت کالای ارسالی صداقت نداشته باشد و این امر موجب ایجاد ضرر و خسارت برای کریر شود، باید این خسارت وارده را جبران کند
- در صورت وجود مغایرت در محتویات کالاهای بستهبندی شده و آکبند، و تحویل آن به مقصد با همان پلمپ اولیه، مسئولیتی بر عهده کریر نخواهد بود
- تا زمانی که هزینهها و کرایه مربوط به حمل و نقل پرداخت نشده باشد، کریر میتواند از دخل و تصرف صاحب اصلی در کالا جلوگیری کند
- در صورتی که زمان بارگیری کامیون به تعویق بیفتد و بر اساس قرارداد عمل نشود، هزینه توقف کامیون بر عهده مشتری خواهد بود
چه کسانی از کریر استفاده میکنند؟
کریرها خدمات حمل و نقل در مقیاس کوچک و بزرگ، مدتدار و معمولی را ارائه میدهند؛ بنابراین گروههای زیادی مانند شرکتهای بزرگ و کوچک، افراد معمولی و… از این خدمات بهره میبرند.
اگر به ارسال بار در مقیاس کوچک تر نیاز دارید، میتوانید از یک شرکت حمل و نقل بین المللی کریر کمک بگیرید. اگر هم شرکتی هستید که به خدمات حمل و نقل کالا بهصورت مستمر نیاز دارید، میتوانید با این شرکتها قراردادهای طولانی مدت ببندید. به این ترتیب، خیالتان از بابت ارسال بار در هر زمان و به هر نقطه راحت خواهد بود.
چه کسانی از فورواردر استفاده میکنند؟
افرادی که میخواهند محمولهای را به یک مقصد مشخص ارسال کنند، اما در انجام امور مربوط به حمل و نقل محموله مانند پیدا کردن شرکت، بسته بندی، ترخیص کالا و… مشکل دارند یا زمان کافی برای انجام این کارها را ندارند، میتوانند از فورواردرها کمک بگیرند. آنها با دانش و ارتباطات تخصصی خود میتوانند محموله شما را سریع و مقرون به صرفه به مقصد برسانند. با این روش، هم در زمان صرفه جویی میشود و هم خیالتان از بابت سالم رسیدن بار به مقصد راحت خواهد بود.
سخن پایانی
در این مقاله به مطالبی پرداخیتم که دغدغه برخی از صاحبان کالا بود. انجام تمام وظایف بارگیری و حمل و همچنین تهیه اسناد حمل با شرکتهای کریر بوده و باید تا لحظه تحویل کالا مسئولیت محموله را بر گردن بگیرند. وظایف و مسئولیتهای شرکتهای کریر در قوانین داخلی و کنوانسیونهای مختلف ذکر شده و در خصوص انجام صحیح آن دارای حقوقی نیز خواهند بود. همچنین شرکتهای فورواردری را بررسی کردیم و به تفاوتهای موجود میان این دو پرداختیم. بیشتر مشتریان شرکتهای کریری، فورواردرها هستند که به عنوان واسطه میان صاحبان کالا و شرکتهای فورواردری به تسهیل فرایند حمل و نقل کمک میکنند.